Trang chủ Không gian quán Cafe 360° Sàn giao dịch Bên ly cà phê Tư liệu Góc giải trí
> Tư liệu > Vùng đất
Vị đắng của biến đổi khí hậu
Cập nhật: 17/11/2008 2:3:54 AM
Từ khóa:  Vị đắngbiến đổikhí hậuvi dangbien doikhi hau
Ngành sản xuất cà phê sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, do sự thay đổi thời tiết. Đó là thông tin từ báo cáo AR4 của Hội đồng Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC).

AR4 nêu do sự thay đổi khí hậu và tình trạng nóng dần lên của trái đất, trong các thập niên tới sẽ có những đợt hạn hán cùng các đợt lũ lớn gây thiên tai ở nhiều khu vực, nhất là ở những vùng trũng và vùng châu thổ các sông lớn ở Nam Á.

Kịch bản tồi tệ nhất…

Mô hình thay đổi khí hậu ảnh: vnn.vn
Theo AR4, nhiệt độ trung bình của trái đất sẽ tăng khoảng 5-6 độ C vào năm 2100, dẫn đến tình trạng sa mạc hóa ở rừng Amazon, và có khả năng gần 100 % các nước gần đường xích đạo-khu vực trồng cà phê nhiều nhất thế giới- sẽ phải đối mặt sự biến đổi khí hậu khủng khiếp nhất: 

Cà phê cần được đáp ứng những tiêu chuẩn trồng trọt đặc biệt. Nó mọc ở các vùng có mùa khô và mùa mưa rõ ràng. Dù cây cà phê có thể sống và cho trái trong nhiều năm, nhưng sản lượng và chất lượng đều bị giảm nếu bị hạn hán hoặc quá nóng. Cà phê cũng cần một giai đoạn khô trong mùa xuân nhưng nếu mưa vào mùa này sẽ khiến cây khó ra hoa.

Sự nhạy cảm với thời tiết của cây cà phê có nghĩa sự biến đổi khí hậu có tác động sâu sắc đến việc trồng và sản xuất cà phê. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Climate Change nêu đến năm 2020, sản xuất cà phê có thể sẽ không mang lại lợi ích kinh tế cho các nhà sản xuất ở vùng Vera Cruz (Mexico) do sự thay đổi thời tiết liên tục. Các nước châu Phi chuyên xuất khẩu cà phê Kenya, Uganda, Burundi, Tanzania, Malawi, Zambia và Zimbabwe cũng không tránh khỏi nguy cơ mất mùa. Lúc đó giá cà phê sẽ tăng vọt.

…Là nạn phá rừng

Dù có vài công trình sản xuất nhiều loại cà phê có khả năng chịu nóng, chúng cũng không thể hạn chế được sự thiệt hại do sự bất ổn của khí hậu khi trái đất ngày càng nóng dần lên, gây ra hạn hán và lũ lụt, những đợt lạnh bất thường… Nông dân trồng cà phê có thể chọn phương án trồng cà phê trên vùng cao (cũng đã ấm hơn) nhưng họ lấy đâu ra tiền để mua đất? Ngoài ra, để đảm bảo lợi ích kinh tế khi trồng cà phê thương mại, họ dùng máy móc chuyên dụng. Nhưng việc chuyển đổi khu vực trồng trọt từ đất bằng lên núi cao sẽ hạn chế công năng của máy.

Trong bối cảnh đó, nông dân không có được nhiều lựa chọn. Họ chỉ có nước phá rừng và trồng cây nông nghiệp khác trên rẫy trồng cà phê cũ. Cả hai cách này đều không thân thiện với môi trường, tính đa dạng sinh thái không còn. Nạn phá rừng lấy đất trồng cà phê sẽ tràn lan và càng khiến trái đất thêm bị nóng, khi cây rừng hút khí thải carbon dioxide đã bị đốn trụi. Trong vài năm qua, gần một nửa số đồn điền cà phê trên thế giới chặt bỏ cây hoặc phá rừng để lập các đồn điền cà phê. Đó là một cách đốn triệt khả năng chống khí hậu nóng lên của thảm thực vật.

Giải pháp khắc phục 


Ảnh chỉ mang tính minh họa...

IPCC đã đề nghị các chính phủ hạn chế lượng khí thải và có biện pháp xử phạt cho mỗi tấn CO2 thải quá ngưỡng, để hạn chế tác hại của sự biến đổi khí hậu. Cà phê là mặt hàng xuất khẩu nhiều hơn hẳn các nông sản khác, được vận chuyển đi khắp thế giới nên gián tiếp thải ra một lượng khí thải lớn.

Mọi người trên trái đất đều chịu tác động của sự biến đổi khí hậu, nhưng nông dân nghèo ở các nước đang phát triển chịu thiệt hại nhất, kể cả những người trồng cà phê chịu nhiệt tốt ở vùng đất thấp và có sức đề kháng sâu bệnh như loại cà phê Robusta (cà phê vối). Tuy nhiên, chúng vẫn phải đối mặt với một số đe dọa nhất định. Để phát triển khỏe mạnh, cà phê Arabica  (cà phê chè) cần nhiệt độ ôn hòa và yếu tố thời vụ. Có nghĩa là nhiệt độ chỉ cần nhích lên một chút trong các thập niên tới cũng đủ gieo họa.

Tác giả nghiên cứu về cây cà phê ở Veracruz đã đề nghị hỗ trợ các nông dân trồng các loại cà phê đặc sản để giúp họ không bị vốn. Loại cà phê đặc sản ít bị ảnh hưởng xấu của sự biến đổi khí hậu như lũ lụt, hạn hán. Bao tiêu sản phẩm của họ và treo thưởng cho việc trồng cây - thay vì đốn hạ -cũng là một cách làm hay.

Liên hệ Việt Nam


Cây cà phê thích hợp với thổ nhưỡng nước ta. Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm ở phía Nam phù hợp với cà phê Robusta, trong khi miền Bắc với mùa đông lạnh và có mưa phùn thích hợp với cà phê Arabica. Hiện cả nước có khoảng 500.000 hécta cà phê. Các tỉnh Tây Nguyên có 434.000 hécta cà phê, chiếm 80% diện tích và sản lượng cà phê cả nước. Cà phê Tây Nguyên góp phần đưa sản lượng cà phê Việt Nam lên vị trí số 2 (riêng cà phê robusta chiếm vị trí số 1) những quốc gia xuất khẩu cà phê.

Tuy nhiên, những năm gần đây, cây cà phê ở Tây Nguyên phải đối mặt với tình trạng hạn hán, thiếu nước tưới nghiêm trọng. Mùa khô 2003-2004, Đắk Lắk có 40.000 hécta cà phê bị khô hạn; mùa khô 2004-2005 là 99.348 hécta, trong đó mất trắng 31.456 hécta. Hệ lụy là hàng chục nghìn hécta cà phê đã phải chặt bỏ, chuyển đổi sang cây trồng khác. Thiếu cung, giá cà phê trên thị trường liên tục lên cao. Người nông dân hám lợi ào ạt rủ nhau … phá rừng để mở rộng diện tích trồng cà phê mới.

Chỉ trong tháng 3-2008, Đắk Nông xảy ra 116 vụ phá rừng, gây thiệt hại trên 50hécta rừng các loại. Tính đến tháng 5, Lâm Đồng có 93,3 hécta rừng bị xóa sổ. Diện tích trồng cà phê mở rộng, nhưng hệ thống  thủy lợi khu vực chỉ bảo đảm nước tưới cho 50-60% diện tích cây trồng hiện có. 40-50% diện tích còn lại luôn ở trong tình trạng “cúp nước”, bị đe dọa nghiêm trọng. Vòng luẩn quẩn cứ thế tiếp diễn, phá vỡ quy hoạch cây trồng ở Tây Nguyên.

Theo khuyến cáo của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Tây Nguyên, khu vực Tây Nguyên chỉ nên duy trì diện tích cà phê ở con số 400.000 hécta, đồng thời nên chuyển một phần diện tích cà phê Robusta sang cà phê Arabica.


Tùng Hân (tổng hợp)
Tìm hiểu thêm:  Vị đắngbiến đổikhí hậuvi dangbien doikhi hau
Giống - Cây trồng
Lịch sử café
Vùng đất
Chế biến
Pha chế
Số liệu
Triết lý cà phê
Các tin khác :
Mùa cà phê ở Tây Nguyên (11/11/2008)
Mùa cà phê chín đỏ (10/11/2008)
Lâm Hà: Đón nhận niềm vui mới (10/11/2008)
CưM’Gar phát triển cây công nghiệp (28/10/2008)
Dự án phát triển cà phê tại Mường Ảng, Điện Biên: Vì sao đứng trước nguy cơ “vỡ trận”? (23/10/2008)
Tin liên quan:
Trồng và chế biến cafe thế nào? (05/06/2008)
Đắc Lắc: Công ty cà phê Phước An trồng xen sầu riêng trong vườn cà phê (05/06/2008)
Cao nguyên Bolaven và lợi ích của VN (05/06/2008)
Hồi sinh cây cà phê Vĩnh Sơn (17/07/2007)
Vùng đất Đắk Lắk - Thủ phủ cà phê (05/06/2008)
 
NVR Communication
82-84 Bui Thi Xuan Street, Dist 1, HCM City
Phone: (84-8) 3 925 1893 - 3 925 1894. Fax: (84-8) 3925 1895
Email:
ICP: 86/GP-TTĐT