Trang chủ Không gian quán Cafe 360° Sàn giao dịch Bên ly cà phê Tư liệu Góc giải trí
> Cafe 360° > Người trong ngành
Cần bắt đầu từ việc giáo dục và đào tạo con người biết cách học
Cập nhật: 10/8/2009 13:15:42 PM
Từ khóa:  thủ phủ cà phê toàn cầuthuphucaphe
Đấy là câu khẳng định mạnh mẽ của giáo sư Tôn Thất Nguyễn Thiêm - Giáo sư, United Bussiness Institutes (Bỉ), Nyenrode Business University (Hà Lan), Giám đốc điều hành Management Consultancy Insitute, Việt Nam. Xung quanh vấn đề xây dựng thương hiệu Việt và vai trò trách nhiệm doanh nhân Việt Nam (VN), nhân cuộc hội thảo về vấn đề Thủ phủ Cà phê Toàn cầu.

VN hiện nay đã và đang rộ lên việc xây dựng thương hiệu cho cac doanh nghiệp (DN) và lớn hơn là xây dựng thương hiệu quốc gia. Theo Giáo sư (GS), để việc xây dựng thương hiệu này có được giá trị đích thực cần có được giá trị đích thực cần có của Việt Nam và thế giới. Chính phủ, các cơ quan hữu quan và các doanh nhân VN phải làm gì?

Điều trước tiên là phải minh định bản chất của việc xây dựng thương hiệu: định kiến bởi chữ "thương", thương hiệu thường được hiểu đơn thuần là "danh xưng dùng trong thương mại"! Điều này không đúng trong tiếng Anh, trước khi có "brand" ("thương hiệu") và "branding" ("xây dựng thương hiệu"), đã có "mark" ("nhãn hiệu") và "trade marking" ("xây dựng nhãn hiệu thương mại"). Do vậy, "brand/branding" không chỉ giới hạn cho kinh doanh mà còn có nghĩa chính xác là "ghi dấu ấn trong tâm tưởng", xuất phát từ định đề cần thiết phải "chia sẻ tâm trí" ("share of mind") với các đối tác nhìn nhận như điều kiện tiên quyết của sự hợp tác lâu dài trong mọi lĩnh vực mong muốn (nghĩa là không chỉ trong thương mại, mà còn đến cả khoa học, giáo dục lẫn phát triển xã hội!). Chữ "thương" gốc Hán tự, cũng đồng thời hai nghĩa "cùng nhau bàn luận" và "buôn bán": với các từ như "thương thuyết", "thương nghị", "thương đàm", "thương lượng", nội dung của "thương" là bàn bạc, trao đổi cùng nhau". Với các từ như "thương doanh", "thương gia", "thương nghiệp", "thương vụ", "thương trường", lúc ấy "thương" mới được hiểu là "buôn bán"! Theo giác ngộ ấy xây dựng thương hiệu của các DN chủ yếu là để "danh tiếng có được mang đến hiệu quả tối ưu trong các hoạt động của tổ chức"; xây dựng thương hiệu quốc gia lại phải được hiểu theo nghĩa rộng là "chiếm lĩnh một vị thế cao nhất có thể trong cảm quan của thế giới" để đạt được khả năng lựa chọn tối ưu trong thế cạnh tranh toàn cầu, từ cả chính trường, hội trường đến thị trường"! Từ đấy mới hiểu được vì sao hiện nay ở nhiều nước trên thế giới việc triển khai chiến lược thương hiệu quốc gia được xác định nhu cầu phần quan trọng trong việc kiến tạo "quyền lực mềm" cho đất nước: nếu "quyền lực mềm" được hiểu là khả năng thuyết phục và lôi cuốn công luận những nước khác ủng hộ các định hướng của nước mình" thì rõ ràng tiến trình "chia sẻ tâm tưởng" đề cao bởi nội hàm của việc xây dựng thương hiệu quốc gia trở thành một nền tảng thiết yếu của "quyền lực mềm" (khác với "quyền lực cứng" đến từ súng đạn và viện trợ)! Trong hướng ấy, để việc xây dựng thương hiệu có giá trị đích thực, "ý thức về trách nhiệm và quyền lợi công dân" cần phải được thấu triệt trong sự tương tác mật thiết giữa Nhà nước và người sân hấu hết doanh nhân Vn có đủ điều kiện thấu đáo thêm "trách nhiệm xã hội" trong việc tôn vinh danh tiếng của DN VN!

Việc xây dựng và thực hiện dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu ở Đắk Lắk đang được dư luận quan tâm. Theo GS, để đự án này tạo được một giá trị thực trong xu thế phát triển của VN với dòng chảy kinh tế thế giới, cần có những dòn bẩy gì và cơ chế ra sao?


Dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu ở Đắk Lắk, theo tôi hiểu không chỉ thuần tuý kinh doanh. Đó là một dự án tổng thể phức hợp mang tính chất của một mô hình phát triển mới, không chỉ liên quan đến một địa phương và một ngành nghề duy nhất, mà còn có khả năng tác động tích cực đến nhiều lĩnh vực thuộc tầm cỡ quốc gia. Do vậy, nếu dự án này sớm được thực hiện hoá, điều ấy  không chỉ tạo được một giá trị đích thực trong xu thế của VN với dòng chảy kinh tế thế giới, mà còn tạo ra được nhiều cộng hưởng tích cực trong chính giới và công luận mà "mạng kết nối toàn cầu" ngày càng trở nên thiết yếu trong một "thế giới phẳng" ngày càng lan toả! Đòn bẩy đầu tiên cần thiết cho dự án là sự nhận chân đầy đủ - ở tầm cỡ Nhà nước và toàn xã hội - về tất cả các chiều kích của dự án. Chỉ với sự quán triệt ấy thì các cơ chế cần thiết mới được hình dung kịp thời. Mọi giải pháp cho mọi vấn đề tuỳ thuộc vào cách mà vấn đề được tiếp cận: dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu cần một tầm nhìn vừa rộng vừa sâu để hình dung đầy đủ mọi tiềm năng của nó!

Theo GS, để dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu sớm đi vào thực tế, chính phủ Việt Nam nên hỗ trợ nguồn lực gì cho dự án này?


Mặc dù dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu bao gồm nhiều chiều kích liên thông thuộc tầm cỡ quốc gia, xuất phát điểm của dự án là Đắk Lắk, do vậy Chính phủ VN nên hỗ trợ chính quyền địa phương sớm thực thi đề án. Riêng về phía đề xuất dự án - là Trung Nguyên - cần thiết phải làm hết sức rõ ràng và thiết thực những nguyên tắc cốt lõi trong việc chia sẻ các trách nhiệm và quyền lợi với cộng đồng dân cư địa phương nhằm xác quyết niềm tin: đường đi thì rất dài, tương lai thì ở trước mặt, dân mình thì còn rất nghèo, cứ mãi miết bàn chuyện khả thi mà không thực thi cụ thể từng bước để dân tin tưởng thì dù dự án có vẽ vời đẹp cách mấy rốt cuộc cũng vẫn là giấc mơ trên giấy!

Lợi thế so sánh đến lợi thế cạnh tranh sẽ có được từ dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu ra sao, thưa GS?

Lợi thế so sánh giữa các nước trong thương mại quốc tế nhấn mạnh đến vai trò của các đặc điểm nặng tình "tự nhiên" - chẳng hạn tài nguyên, môi trường, khí hậu, đức tính nhân công - tạo thành những nhân tố làm cho mỗi bên đều có lợi trong việc trao đổi về sản xuất và kinh doanh. Trong khuôn khổ ấy, cà phê của vùng Tây Nguyên có một số lợi thế so sánh không thể phủ nhận (về thổ nhưỡng, chủng loại và phương thức sản xuất). Tuy nhiên, vì cà phê VN chưa có được một vị thế đặc thù trên thương trường quốc tế nên cuối cùng người dân canh tác không hưởng được các quyền lợi tương xứng với công sức của họ trong việc phân bổ những giá trị gia tăng sản sinh từ dây chuyền sản xuất và doanh thương quốc tế. Với sự hiện thực hoá dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu, không chỉ cà phê Đắk Lắk nói riêng mà cả vùng Tây Nguyên và VN nói chung sẽ được nhiều lợi thế cạnh tranh: quy trình liên thông từ cà phê đến thành phố sinh thái sẽ góp phần không nhỏ cho việc kiến tạo một mô hình phát triển mẫu làm nền tảng cho sự khác biệt hoá quốc gia trong nhận thức của thế giới. Với tính chất khác biệt hoá ấy - nghĩa là có cái người khác chưa có, làm cái người khác chưa làm, và nhất là cái có và cái làm ấy rất khó bắt chước - những vị thế hết sức cạnh tranh của VN sẽ hiển lộ với thế giới, từ bình diện kinh tế đến cả ngoại giao, từ cấp độ Nhà nước đến DN tư nhân! Cuối cùng, sự tương tác giữa các lợi thế so sánh (tự nhiên) và lợi thế cạnh tranh (do con người tạo ra) nói trên sẽ tạo thành một chuỗi hiệu ứng ngoại tác tích cực liên hoàn (từ việc xây dựng hạ tầng cơ sở của khu công - nông nghiệp, đến các lĩnh vực đào tạo, giáo dục) góp phần tham gia tăng sự năng động của tiến trình phát triển đất nước.

Từ dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu GS nghĩ gì, đánh giá thế nào về vai trò trách nhiệm và cái tầm của doanh nghiệp VN trước xu thế phát triển của kinh tế thế giới hiện nay?

Việc đề xuất và quảng bá dự án Thủ phủ Cà phê Toàn cầu bởi Trung Nguyên là một minh chứng cụ thể cho cái "tầm" của doanh nghiệp VN. Có thể là đối với một số người, dự án ấy mang nhiều "tính hoang tưởng" vì vượt qua riêng lẻ của mọi doanh nghiệp VN (DNVN). Nhưng "tầm nhìn và khát vọng" của mọi công cuộc lúc khởi đầu đều đã bị đánh giá như "mơ tưởng cuồng ngông": từ Toyota đến Microsoft, từ Ford đến Honda, từ Nestlé đến Starbucks... tất cả đều bắt đầu bằng những ước mơ "viễn tưởng"! Robert Schartz - Viện Trưởng của Viện Quản trị Kinh doanh thuộc Tarrytown Campus (Mỹ) đã nhận xét: "Định nghĩa đúng về doanh nhân có tiếng tốt để đời là họ gần giống như một nghệ sĩ với đầy ước vọng ngông cuồng hoặc như một nhà hoạt động cộng đồng luôn đòi hỏi xã hội phải thay đổi. Những điều làm cho các doanh nhân ấy thật sự thành khổng lồ không phải bởi chiều kích quá khổ của ước mơ ban đầu mà còn là khả năng biến đổi những ước mơ ấy thành độc lập với chính bản thân họ, nghĩa là làm cho nhiều người khác mơ ước cùng với họ nhằm biến mộng thành thực"!

Có người nói các DN VN vẫn theo kiểu mạnh ai nấy làm chưa có tính cộng đồng sức mạnh cao, GS nghĩ gì về nhận xét này?


Kinh tế thị trường không phải dựa duy nhất vào cạnh tranh kiểu "cá lớn nuốt cá bé" mà còn phải dựa vào tính "tranh hợp", nghĩa là vừa cạnh tranh vừa hợp tác. Quên đi điều này, cộng đồng DN VN sẽ tự lũng đoạn sức mạnh của chính mình: rất nhiều tập đoàn và tập thể dân sinh trên thế giới không chỉ phát triển bền vững nhờ sự cạnh tranh lẫn nhau mà còn nhờ sự liên kết với nhau!

GS có nhận định gì về VN những năm sau khủng hoảng kinh tế hiện nay?

Tôi không chắc cụm từ "sau khủng hoảng kinh tế" hoàn toàn chính xác! Tôi chỉ mong rằng cuộc khủng hoảng kinh tế này mang lại cho VN một trải nghiệp sống về bản chất của "tài sản chính và tiền tế" nặng về các "giá trị ảo" để từ đấy nhận chân về sự cần thiết của "tài sản thật" vốn là thành quả của một nền kinh tế sản xuất phát triển từ công sức lao động chân chính và liên chính!

Là một trí thức ở nước ngoài đã thành đạt, GS có nhận định gì về kinh tế tri thức ở VN hiện nay?

Đối với tôi ý niệm "trí thức là đã thành đạt" là không chuẩn xác: thế nào là "đã thành đạt" khi mà tri thức là vô tận?! Với sự phát triển của xã hội thông tin, việc học là việc suốt đời, do vậy kinh tế tri thức chủ yếu đòi hỏi khả năng "tự học" nhằm có thể thích nghi kịp thời với nhịp tiến độ tiến bộ vô cùng nhanh chóng trong mọi lĩnh vực: "Trong thế giới mới hiện nay, người thất học là người không học cách để học", hơn 10 năm trước đây, Alvin Toffler - nhà nghiên cứu nhân văn học nổi tiếng thế giới đã có nhận định trên! Từ đấy tôi có rất nhiều sự e ngại về sự "chậm tiến" trong giáo dục đào tạo ở nước ta, không sự thật tạo điều kiện cho việc triển khai nền kinh tế tri thức ở VN vì đơn thuần vào việc "nhồi nhéc kiến thức" hết sức thụ động!

Theo GS để VN có một nền móng vững chắc, có đủ nội lực để phát triển bền vững Chính phủ Việt Nam làm gì và bắt đầu từ đâu?


Cần bắt đầu từ, nghĩa là từ bắt đầu từ giáo dục và đào tạo "con người thực sự biết cách học" để "tự học suốt đời"!

Xin GS giới thiệu đôi nét về bản thân?

Tôi chỉ xin được nói về điều mà bản thân tôi hãnh diện nhất: đó là việc tôi vừa làm vừa học để tốt nghiệp bằng cử nhân đầu tiên. Cách đây hơn 40 năm, khi tôi du học vừa được 7 tháng thì mẹ tôi không đủ sức chu cấp do "lạm phát phi mã" ở Miền Nam thời ấy. Tôi đã làm đúng 13 công việc từ rửa chén, đến bồi bàn, đến vệ sinh ở bệnh viện và bán hàng ở chợ trời, để học xong bằng cử nhân thứ nhất. Ngày nay là GS đại học ở Bỉ, Hà Lan, Giám đốc Trung Tâm Nghiên cứu và Đào tạo tư vấn ở Anh, những điều tôi vẫn tự hào nhất là khoảng thời gian thiếu niên nói trên. Điều ấy cũng đã làm cho cha mẹ tôi hãnh diện nhất!

Nguyễn Thành
Theo: Kinh doanh và Tiếp thị
Tìm hiểu thêm:  thủ phủ cà phê toàn cầuthuphucaphe
Thông tin thị trường
Câu chuyện Thương hiệu
Thị trường thế giới
Người trong ngành
Giới thiệu Thương hiệu
Sàn giao dịch cafe
Các tin khác :
Sáng tạo = dám đổi mới + dám cạnh tranh + … (06/08/2009)
Coi tôi như người Việt quốc tịch Đức (05/08/2009)
Giáo sư Tom Cannon (Đại học Liverpool): Cà phê VN phải khác biệt và có thương hiệu (05/08/2009)
Thương hiệu từ phố núi (04/08/2009)
Kontum: Trẻ hoá vườn cà phê (04/06/2009)
Tin liên quan:
Hỗ trợ lãi suất cho nông dân: Mát lại một vùng cà phê "khát" (26/05/2009)
Tây Nguyên: Đảm bảo ổn định cho cây cà phê (20/05/2009)
Người diệt ve sầu, cứu cà phê (25/05/2009)
Vị đắng của biến đổi khí hậu (11/05/2009)
Cây cà phê Tây nguyên: cần sự ổn định bền vững (20/05/2009)
 
NVR Communication
82-84 Bui Thi Xuan Street, Dist 1, HCM City
Phone: (84-8) 3 925 1893 - 3 925 1894. Fax: (84-8) 3925 1895
Email:
ICP: 86/GP-TTĐT